MECHANICZNA MASZYNA DO SZYCIA

Barthelemy Thimonnier

Pierwsza mechaniczna maszyna do szycia która weszła do użytku komercyjnego została wynaleziona przez francuskiego krawca o nazwisku Barthelemy Thimonnier. Stworzył on maszynę, która wykonywała ścieg łańcuszkowy na pomocą kolczastej (zahaczonej) igły. Poruczająca się pionowo igła przebijała materiał umieszczony na poziomym stole zahaczając o dolną nitkę prowadzoną pod stołem w taki sposób, aby wyciągnąć ją na górę. Cały cykl był powtarzany. Thimonnier po opracowaniu maszyny podpisał umowę z inżynierem górnictwa Auguste Fernandem, który przygotował i złożył wymagane rysunki techniczne i dokumentację w urzędzie patentowym. Wspólnie otrzymali francuski patent w 1830 roku. W tym samym roku Thimonnier wraz z partnerami uruchomił pierwszy na świecie oparty na maszynach do szycia zakład produkujący odzież.

Maszyna do szycia skonstruowana przez Barthelemy Thimonniera w 1830 roku

Walter Hunt

Podczas gdy Thimonnier rozwijał swoją maszynę wykonującą ścieg łańcuszkowy (chainstitch) we Francji, niejaki Walter Hunt pracował w USA nad innym rodzajem maszyny do szycia. Pomiędzy 1832 a 1834 rokiem produkował w sowim sklepie w Nowym Jorku maszyny do szycia (prymitywne stebbnówki ) wykonujące ścieg typu „Lockstitch” będący protoplastą ściegu stębnowego. Ścieg ten w odróżnieniu od ściegu łańcuszkowego „chainstitch” nie był kolejną próbą naśladowania ręcznej pracy krawca, ale był ściegiem opracowanym na potrzeby mechanicznego szycia maszynowego. Maszyna korzystała z dwóch nici. Jedna nić przechodziła przez pętle drugiej i w ten sposób zostawała zawiązywana – blokowana (lock). Hunt jednak nie położył dużego nacisku na promowanie swojego wynalazku i sprzedał swój projekt wraz z prawem do patentu George’owi Arrowsmith.

Maszyna do szycia skonstruowana przez Waltera Hunta w 1834 roku

W czasie gdy temat maszyny do szycia został zapomniany w Ameryce, Josef Madersperger podjął kolejną, drugą próbę rozwiązania problemu szycia na maszynie. W 1839 otrzymał drugi patent na maszynę zupełnie innego typu niż jego poprzedni wynalazek z 1814r. Jego nowa maszyna przypominała maszynę Hunt’a, Maszyna wykorzystywała igłę z oczkiem, która przechodząc przez pętlę wykonaną z drugiej nici zawiązywała w ten sposób ścieg. Była to maszyna przeznaczona do wyszywania i wyposażona została w wiele igieł.

W Anglii w roku 1841 Edward Newton i Thomas Archbold opracowali maszynę do wyszywania zdobień na rękawiczkach. Ich maszyna wykorzystywała chwytacz znajdujący się w górnej części, który „łapał” pętle nitki z igły, która przechodziła przez materiał od dołu i przebijała się na jego górną powierzchnię..

Chociaż sam wynalazek maszyny do szycia (umożliwiającej jej praktyczne zastosowanie) jest dziełem wielu projektów i ludzi którzy za nimi stali, historycy przyznają ogromny udział w powstaniu maszyny do szycia jednemu człowiekowi o nazwisku ELIAS HOWE JR. Czy przypisanie tak złożonego wynalazku jakim jest maszyna do szycia jednemu człowiekowi jest zasadne – tu można polemizować. Jednak jego udział w historii maszyny do szycia jest bardzo znaczący i niezaprzeczalny.

Elias Howe jr

Elias Howe Jr. urodził się na farmie nieopodal miasta Spencer w Massachusetts. We wczesnych latach życia (ok. 16 lat) opuścił rodzinną miejscowość i przeniósł się do miejscowość Lowell gdzie zaczął pracować w fabryce włókienniczej – przędzalni bawełny. Zajmował się tam m.in. maszynami – przędzarkami do bawełny. Po odbyciu praktyki zawodowej przeniósł się do Cambridge gdzie na początku pracował w fabryce lin. Pod koniec 1830 roku gdy był zatrudniony w sklepie niejakiego Ari Davis’a który był cenionym mechanikiem specjalizującym się w urządzeniach precyzyjnych Howe (jak wspominał) podsłuchał dyskusję dotyczącą zapotrzebowania na maszynę, która potrafiłaby szyć. W 1843 roku, gdy choroba wyłączyła go z pracy na kilka dni, przypomniał sobie rozmowę o maszynie i obietnicę dużej nagrody jaka czekała na wynalazcę działającego urządzenia. Zdeterminował się, aby wymyślić taką właśnie maszynę. Ponieważ nie dysponował pieniędzmi na rozpoczęcie prac, skorzystał z pomocy swojego bogatego przyjaciela – młodego człowieka George’a Fishera, który wsparł go finansowo w zamian na połowę wartości patentu do jakiego zmierzał Howe. Na poddaszu swojego domu Howe urządził warsztat. Na początku swoje konstrukcje opierał na maszynach naśladujących ręczne szycie igłą i nitką oraz opierających się na zasadzie ściegu łańcuszkowego (chainstitch). Jednak ścieg ten łatwo się rozplatał i zużywał dużo nitki. Po wielu nieudanych próbach (m.in. z igłą a w kształcie banana z okiem po środku) wpadł na inne rozwiązanie. Doszedł do wniosku, że ścieg łańcuszkowy to ścieg dziewiarski (szydełkowy), a dużo lepszym ściegiem będzie ścieg tkacki – gdzie dwie nitki są ze sobą skrzyżowane i po obydwu stronach (spodniej i wierzchniej) wyglądają tak samo – jak linia prosta.

Jako pierwszy opracował i zastosował igłę gdzie oczko na nić znajdowało się na zaostrzonym końcu igły, a nie jak dotychczas na jej drugim „tępym” końcu jak w igłach do szycia ręcznego.

Maszyna skonstruowana przez Eliasa Howe’a JR, rok 1846

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elias_Howe_Sewing_Machine_1846.jpg

Howe wpadł na to rozwiązanie zapewne przez swoje doświadczenie podczas pracy w fabryce włókienniczej gdzie maszyny napędzane za pomocą koła jak w młynie w jednym cyklu wykonywały określone czynności zaplatające ze sobą włókna. Jego maszyna bazowała na tym samym. W jednym cyklu pracy maszyny igła z oczkiem umieszczonym na jej początku (ostrym końcu) z nawleczoną nicią pobieraną ze szpulki, przechodziła przez tkaninę z jednej strony na drugą. Wówczas inna nitka „trzymana” przez metalową łódkę (czółenko) przechodziła przez pętle jaką zrobiła igła z nitką. Następnie igła wracała do swojej pierwotnej pozycji, a podczas tego ruchu nitki się zaciągały, ścieg się wiązał i blokował w tkaninie. – TAK NARODZIŁ SIĘ LOCKSTITCH – Ścieg stębnowy. Tym samym narodziła się maszyna typu: stebnówka

https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99bnowanie

Samo czółenko nie było nowym wynalazkiem ponieważ znane było już od czasów Egipcjan, a nawet jeszcze wcześniej w starożytnych Chinach i Indiach. Wykorzystywane było podczas tkania na krosnach i nie tylko.

Absolutną nowością natomiast był system przesuwu materiału, który za pomocą zsynchronizowanego mechanizmu transportu w określonym czasie poruszał materiałem. Maszyna napędzana była ręcznie przy użyciu koła z uchwytem. Podczas prac nad maszyną Howe stał się także wykwalifikowanym krawcem potrafiącym szyć praktycznie wszystko.

W kwietniu 1845 roku Howe podczas prezentacji maszyny samodzielnie uszył za jej pomocą męski wełniany garnitur, gdzie wszystkie szwy były wykonane „maszynowo”. Jednak zainteresowanie podczas prezentacji było w jego odczuciu co najwyżej „obojętne”. Swoją drugą maszynę Elias Howe JR zbudował w roku 1846 tworząc jej trzy egzemplarze. Przygotował jej opis techniczny i złożył wniosek do urzędu patentowego. 10 września 1846 roku otrzymał patent o numerze 4750.

18 maja 1853 roku Howe zawarł pierwszą umowę licencyjną i przyznał koncesję na budowę maszyn wg jego patentu firmie Wheeler & Wilson Company. Kilka miesięcy później przyznał kolejną koncesję firmie Grover & Baker. Umowa licencyjna pozwalała na wykorzystywanie dowolnej części patentu przy budowie maszyn, ale nie zezwalała na sygnowanie maszyn imieniem Elias Howe.

Allen Benjamin Wilson

Kolejnym wynalazcą, który przyczynił się do powstania współczesnej do szycia był Allen Benjamin Wilson. Pochodził z miasta Willet w Nowym Jorku. W roku 1847 zajmował się produkcją szafek w mieście Adrian w Michigan kiedy to pierwszy raz pomyślał o maszynie potrafiącej szyć. Nie wiedział jeszcze o wysiłkach i pracach nad taką maszyną jakie miały miejsce w jego kraju jak i w europie. Po chorobie przeprowadził się do Pittsfield w stanie Massachusetts i zaczął poważnie realizować swój pomysł. W listopadzie 1848 roku stworzył pierwsze rysunki swojej maszyny do szycia która z założenia miała wykonywać ścieg typu „lockstitch”. W założeniach – igła przebijająca materiał, zostawiała pętlę nitki pod materiałem, a ruchome czółenko z nałożoną drugą nitką przechodziło przez pętle. Cofając się zaciągało nitki i tym samym tworzył się ścieg. Konstrukcja ta różniła się od konstrukcji Howe’a tym, że czółenko Wilsona było dwustronne, poruszając się po łuku wahadłowo wykonywało dwa szwy w jednym syklu pracy maszyny (podczas ruchu do przodu wykonywany był pierwszy ścieg, a podczas ruchu do tyłu – drugi).

Maszyna wyprodukowana przez firmę Wheeler&Wilson w roku 1850

W 1849 r. Wilson przeniósł się do North Adams w stanie Massachusetts. Złożył dokumenty w tamtejszym urzędzie patentowym i 12 listopada 1850 roku otrzymał patent nr 7776 który obejmował m.in. ideę „oscylującego czółenka” na krótkim ramieniu poruszającego się po łuku oraz nowego typu przesuwu materiału opartego na dwóch cyklach. Jednakże niejaki John Bradshaw opatentował podobne rozwiązanie czółenka w maszynie w roku 1848 i groził pozwaniem Wilsona do sądu za naruszenie patentu. Kompromisem było to, że Wilson przekazał firmie Kline & Lee z Nowego Jorku część swojego patentu. Zgodził się także na produkcję i sprzedaż maszyny z tym elementem. W listopadzie 1850 roku sprzedał udziały swoim partnerom za 2 000 $ i rozstał się z firmą Kline & Lee. 12 sierpnia 1851 r. Wilson opatentował nową maszynę, w której zamiast oscylującego czółenka zastosowano czółenko obrotowe (pierwowzór chwytacza rotacyjnego). W roku 1853 produkował maszyny pod nazwą: Wheeler & Wilson Company. W roku 1854 Wilson opatentował kolejne rozwiązanie: 4-krokowy system transportu materiału gdzie materiał przesuwany był przez system który wykonywał 2 ruchy poziome i dwa pionowe (tak jak obecnie we współczesnych maszynach do szycia).

W latach 1850-1860 firma ta produkowała największą ilość maszyn spośród wszystkich zakładów zajmujących się produkcją maszyn do szycia. Największym konkurentem firmy Wheeler & Wilson była inna firma produkująca maszyny do szycia – SINGER Company. Firma ta wyprzedziła firmę Wilsona pod względem produkcji maszyny w roku 1870, aby w końcu „wchłonąć” zakład Wheeler & Wilson w roku 1905.